Vạn sự khởi đầu nan

1 Cuộc "chia tay" của Crưm (Crimea) không chỉ đưa khủng hoảng tại U-crai-na (Ukraine) roe sang một ngả mới, phức tạp và khó lường hơn; mà còn đẩy găng giữa Nga với Mỹ và phương Tây leo thang nấc nữa. Hệ lụy trực tiếp là làn sóng biểu tình, chiếm giữ các tòa nhà công quyền và đòi trưng cầu ý dân về quy chế địa phương ở nhiều tỉnh thành phía đông và đông-nam U-crai-na. Những "hạn vận chót" và "tối hậu thư" được chính quyền Ki-ép (Kiev) liên tiếp đưa ra vẫn chẳng thể vãn hồi sự ổn định. Ở bên ngoài, Mỹ và phương Tây lại lấy đó làm cớ buộc tội Nga gây "sóng gió". Các bên đã nhất trí tiến hành hội thoại bốn bên (gồm U-crai-na, Nga, Mỹ và Liên hiệp châu Âu - EU) nhằm kiêng giải pháp "hạ nhiệt" bầu không khí sục sôi phản đối này. Nhưng, thời cơ thành công hết sức phong phanh. Bởi, tới trước giờ gặp (ngày 17-4), các bên vẫn chưa tán đồng được thành phần tham dự của U-crai-na. Nga chỉ bằng lòng đối thoại với sự góp mặt của các đại diện miền đông U-crai-na, cùng một bản Hiến pháp mới của nước này. Đây lại là điều Mỹ và EU không hề đề cập, khi điều họ quan hoài là một cuộc bầu tổng thống mới cho U-craina. Cuộc gặp bốn bên này là sự khởi đầu cho chặng đường gieo neo sắp tới, trong hành trình khoảng sự ổn định cho U-crai-na. 2 Cuộc đối thoại chính trị vừa khởi động ở Vê-nê-xu-ê-la (Venezuela) đang rất được hoan nghênh. Bởi, trong hơn một thập kỷ nắm quyền của Chính phủ cách mệnh Bô-li-va (Bolivar) vừa qua, phe đối lập Vê-nê-xu-ê-la chưa bao giờ ngừng các âm mưu và hành động chống phá, gây mất ổn định xã hội - kinh tế hòng lật đổ chính quyền, và đây là lần đầu họ hài lòng ngồi vào bàn hội thoại. Tổng thống N.Ma-đu-rô (N.Maduro) nhiều lần yêu cầu hội thoại hòa bình, nhằm kết thúc các cuộc biểu tình kéo dài hai tháng qua, cũng như đàm đạo các vấn đề kinh tế - từng lớp cần kíp của sơn hà. Nhưng, chính phủ cũng khẳng định: hội thoại không đồng nghĩa với thỏa hiệp hay thương thuyết về con đường cách mạng Bô-li-va. Dù chưa đem lại kết quả cụ thể nào, nhưng sự góp mặt của các nhân vật đối nghịch cốt lõi - như ứng cử viên tổng thống hai lần thất cử, ông H.Ca-pri-lết (H.Capriles) - trong cuộc gặp gỡ kéo dài sáu giờ đó, chứng tỏ con đường hòa giải ở Vê-nê-xu-ê-la đang đi đúng hướng. Ít ra, cũng đã hình thành một diễn đàn tiện lợi để các bên giãi tỏ ý kiến về các vấn đề trọng đại của tổ quốc. 3 Chương trình cải cách Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) được duyệt đã gần bốn năm, nhưng vẫn nằm trên giấy, chỉ vì sự ngăn trở của Mỹ. Tại Hội nghị Bộ trưởng G20 cuối tuần qua tại Mỹ, các nền kinh tế mới nổi cảnh báo sẽ khởi động "Kế hoạch B" mà không có Mỹ. Không phải tình cờ mà Tổng Giám đốc IMF C.La-gác-đơ (C.Lagarde) nói rằng: IMF là "nạn nhân" của hệ thống chính trị lưỡng đảng ở Mỹ, là "con tin" trong trò chơi quyền lực trên đồi Ca-pi-tôn (Capitol). Bởi, đến nay, QH Mỹ vẫn không chịu phê chuẩn khoản đóng góp (63 tỷ USD) cho IMF, cũng như chưa hài lòng kế hoạch cải cách "hạn ngạch quyền lực" đã quá lạc hậu sau gần bảy thập kỷ tồn tại của thiết chế tài chính đa phương này. Mỹ có lý do để phân vân, bởi canh tân đồng nghĩa Mỹ sẽ bị giảm một nửa tỷ lệ bỏ phiếu, tức là tuột mất vai trò "độc tôn", mà phải chia sẻ vị thế với các nền kinh tế mới nổi bấy lâu - vốn đã kiên trì đòi quyền bình đẳng trong IMF. Hơn nữa, đây lại là một trong những "điểm yếu" của Tổng thống thuộc phe Dân chủ mà các nghị viên Cộng hòa muốn khai phá triệt để nhằm hạ uy tín đối thủ trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Tuy nhiên, các nước không còn nhẫn nại với "quân bài thời gian" của Mỹ. Rất có thể, họ sẽ khăng khăng khởi động một phương án mới cho IMF. 4 Dù với những tên gọi khác nhau: Lễ đón năm mới Bun Pi May (Bunpimai ở Lào), Tết té nước Xông-cran (Songkran ở Thái-lan), Lễ dâng nước Thinh-y-an (Thingyan) ở Mi-an-ma hay Tết Chôl Chnăm Thmây của người Khmer ở Cam-pu-chia và Việt Nam, Tết đón năm mới theo Phật lịch ở những nhà nước Đông - Nam Á này đã diễn ra trong không khí nghiêm túc của lễ tắm Phật, nhưng không kém phần sôi động với những màn té nước vui nhộn. Mi-an-ma đón năm mới với thỏa thuận giữa Chính phủ và các nhóm sắc tộc vũ trang về một hiệp nghị hòa bình toàn diện. Cuộc tranh biện gay gắt giữa hai đảng chính trị Cam-pu-chia cũng tạm lắng, sau khi hai bên tiến hành gặp cấp cao thảo luận cách tân bầu cử. Ở Thái-lan, cả phe biểu tình chống đối lẫn phong trào "áo đỏ" ủng hộ Chính phủ tạm quyền tạm ngưng mọi kế hoạch biểu tình... Hết thảy đang đợi chờ một năm mới tốt đẹp hơn. Long Quân